Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda yazmak iyi olur, zira bellek kısa sürede kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır çünkü kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Kriter netleşince her puro aynı terazide tartılır böylece notlar birbirini destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve net gelir tabii ki bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü gerçek karakter genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ve notalar belirginleşir hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden sertçe tonlar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı değerlendirme sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman aynı ışık ile sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı kılar. Bir hafif aromayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun notayı gösterir bu sayede odak bölünmez ve not kalitesi artar. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not alabilir. Puanı vermeden önce birkaç çekiş yapmak gerekir diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası en çok kullanılan puandır, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın hızını hem de aroma gücünü doğrudan değiştirir bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı notalar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda ısı birikimi çok daha hızlıdır. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma hızı de aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ve notalar daha geç açılır hem de bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse not kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı günde denerken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Böylece yoğun tat ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı yaklaşık yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki yoldan gelir: damaktaki tat ve burnun duyduğu aroma oysa ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu fark başta önemsiz görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burun yoluyla yavaşça çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir soluk kokuyu daha zengin açar. Short churchills yoğunluğu nasıl gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net gösterir üstelik nezle halindeyken denenen değerlendirmeler sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı tonu daha kısa geçirir sert bir çekiş de narin notaları siler. Güç damakta zayıf fakat burunda yüksek olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden sonra algı azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan kişiler için önce koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil tarafı de ayrıntı göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek arasında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra ılık su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur çünkü yorgun bir ağız en güçlü aromayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları gölgeler ayrıca buzlu içecekler dili uyuşturur ve tat hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha temiz görünür o nedenle temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao tonunu çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek yararlıdır. Boy küçüldükçe aroma ayrıntısı azalır, ama yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını puro kayıtlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm açmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir fikir vermez demek ki her deneme önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat algıyı etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir not defteri tutmak işe yarar yoksa benzer notalar her seferinde baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir notası değişiyor mu görülür üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Tarih, puro ismi ile puan tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar ileride açıldığında ilginç sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin orta bölüm güçlü ahşap tonu gibi bir not tatmin edici olur. Sonradan okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; aroma gücü ise tatların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu belirgin verebilir örneğin ağır bir duman zayıf bir tatla gelebilir. San cristobal la cabaña puro gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir içim notasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek lezzet verebilir aksi hâl de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki çubuk arasında aroma farkı aramak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ve tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün çabuk yanar böylece keskin notalar abartılır bu nedenle ortam koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli ortamda ise duman tıkanır hem de aroma silikleşir sıcaklık ise yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen başka bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu nemi hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru görülür değerlendirme anı seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu bozar hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki hava veya esinti çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en güvenilir yoldur. Kapalı bir ortamda duman yoğunlaşırsa ikinci çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.